Véle spieren die met elkaar samenwerken…
Als je praat gebruik je ontzettend veel verschillende spieren. Bijvoorbeeld:
- spieren je stem aanzetten, je stembanden.
- spieren die je kaak in een verticale richting openen en sluiten.
- spieren die je lippen en wangen in een bepaalde richting laten bewegen.
- spieren die je tong precies op de juiste plek en wijze laat bewegen.
- spieren die je zachte gehemelte (velum) laten bewegen om de doorgang van de luchtstroom naar de neus af te kunnen sluiten of juist weer te openen. Je kan het zachte gehemelte zien als een soort ‘klepje/deurtje’ dat regelt of de luchtstroom door je mond of door je neus naar buiten moet gaan. Bij de “m” ontsnapt de lucht namelijk door je neus. Je hebt het omhoog bewegen van je zachte gehemelte ook nodig om druk in je mond op te bouwen als je bv. de “p” wilt zeggen. Je hoort dan namelijk een soort ‘plofje’. Kinderen met een schisis (o.a. gehemeltespleet) kunnen hier bv. nog veel moeite mee hebben.
Wat zijn spraakmotorische synergieën?
Er werken dan ontzettend veel spieren tegelijk en mooi gecoördineerd met elkaar samen. Ze bewegen niet afzonderlijk van elkaar, maar werken samen als een soort ’team’. Spieren van o.a. je bovenlip, onderlip en kaak werken bijvoorbeeld samen om ‘papa’ of ‘mama’ te kunnen zeggen. Ze vormen samen een soort ’team’, dat wil zeggen een groep spieren die samen heel mooi gecoördineerd beweegt. In wetenschappelijk onderzoek noemen ze dit met een complex woord, een ‘synergie‘ (of ‘spier-ensembles).
Je zou ook de vergelijking kunnen maken met een orkest. Zo zitten er in een orkest vele verschillende muzikanten. Als ze allemaal los van elkaar hun eigen melodie spelen, klinkt het muziekstuk niet mooi en afgestemd op elkaar.
Nee, om een mooi muziekstuk te krijgen, werken ál die muzikanten met elkaar samen als een soort ’team’. Ze zijn op elkaar ‘ingespeeld en hebben elkaar nodig om een mooi muziekstuk samen te spelen. Ze vormen samen ook een soort synergie’. Een gecoördineerde samenwerking.
Euh…. het ziet er nog niet uit als een mooi gecoördineerd geheel waarin alle muzikanten op elkaar ingespeeld zijn. Er hebben zich nog nauwelijks synergieën gevormd. Geen wonder dat de dirigent nog geen controle heeft over al deze ‘losse’ muzikanten. Geeft niet ;-), het is nog maar de 1e keer repetitie! foto gemaakt met AI)
Hier zijn de muzikanten super mooi in synergie met elkaar! Alle muzikanten zijn op de dirigent en elkaar gericht! Ze werken allemaal met elkaar samen op een gecoördineerde wijze. Er hebben zich vele synergiën gevormd. Dat is te horen in de muziek, het klinkt ongelofelijk mooi! Oefening baart kunst!
Het hangt van het woord af welke spieren allemaal met elkaar samenwerken. In een woord als ‘mat’ moet nu óók je tong gaan leren samenwerken met je kaak èn lippen. Je tong moet immers op het juiste moment omhoog bewegen voor de “t”. Zulke samenwerkende groepjes spieren noemen we dus synergieën — kleine bewegingsteams die samen één doel bereiken.
